E-ticarette monopolleşmeye son verilecek

Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile e-ticaret kesimindeki monopolleşmeye son verilmesi hedefleniyor.

E-ticarette pazar yerleri öne çıktı

AA’nın haberine nazaran e-ticaretin mevcut durumunda, e-ticaret pazar yerleri değerli bir satış kanalı olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de 2019’da yüzde 9,8 olan e-ticaretin genel ticarete oranı, yaklaşık iki katına çıkarak 2021’de yüzde 17,7 olarak gerçekleşti.

İşletmelerin e-ticaret pazar yerlerine nazaran dağılımına bakıldığında ise yüzde 74’ünün sadece bir, yüzde 12’sinin iki, yüzde 6’sının üç ve yüzde 3’ünün dört ve üzeri pazar yerinde satış yaptığı görülüyor.

Sektörün az sayıda e-ticaret pazar yerinde ağırlaşması hem satıcıların hem de tüketicilerin bu pazar yerlerine olan bağımlılığını artırıyor ve birtakım problemleri gündeme getiriyor.

E-ticaret pazar yerlerinde aracılık hizmeti sunulan işletmelerin büyük kısmını, mikro ve küçük işletmeler oluşturuyor ve e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıların kelam konusu işletmeler karşısında asimetrik pazarlık gücü bulunuyor.

Yeni aracı hizmet sağlayıcıların dahil olmasını zorlaştırıyor

E-ticaret faaliyetleri incelendiğinde, elektronik ticaret pazar yerleri açısından piyasada bir ağırlaşma kelam konusu. Ağır bir reklam sürecini de içeren agresif büyüme stratejileri uygulayarak büyük ölçekli hale gelen e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, sahip oldukları ağ tesirleri ve ölçek ekonomilerinden faydalanarak pazardaki pozisyonlarını daha da güçlendiriyor, pazarlık gücü, tüketici tercihlerini belirleme yeteneği ve hizmet sağlayıcılar üzerindeki denetim imkanlarıyla e-ticaret bölümüne yeni aracı hizmet sağlayıcıların dahil olmasını zorlaştırıyor.

Söz konusu işletmeler e-ticaretin tamamlayıcı kesimleri olarak görülebilecek lojistik, kargo ve ödeme hizmetleri üzere dallarda de kelam sahibi oluyor ve e-ticaret pazar yerlerine olan bağımlılığı ve ağırlaşmayı daha da artırıyor.

Bağımlılık artınca fiyat ve kalite siyasetleri değişebiliyor

Artan bağımlılık, uzun periyotta fiyatların yükselmesine, sunulan eserlerin kalite ve çeşitliğinin azalmasına, hizmetlerin tekdüzeleşmesine ve inovasyonun azalmasına neden olabiliyor.

Diğer taraftan başta ABD olmak üzere, dünya genelinde kamu otoriteleri, piyasa aksaklıklarının önüne geçmek, adil ve şeffaf ticari şartları tesis etmek ve rekabeti esirgeyici önlemleri alarak gerek platform içi gerek platformlar ortası dengeyi gözetmek maksadıyla mevzuat çalışmaları yürütüyor.

Rekabeti bozucu yahut sınırlayıcı faaliyetler engellenecek

Bu kapsamda bölümde rekabeti bozucu yahut sınırlayıcı faaliyetlerin engellenmesi, e-ticarette çok oyunculu bir yapının tesis edilmesi ve e-ticaretin sıhhat bir biçimde büyümesi gayesiyle Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi hazırlandı.

Ticaret Bakanı Mehmet Muş’un, “birden fazla oyuncunun pazarda yarışabileceği bir sistemin kurulmasını, adil ve rekabetçi bir ortamın oluşmasını hedefleyen düzenleme” olarak tanımladığı kanun teklifiyle, tüm e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılara yükümlülükler getirilecek.

E-ticaret pazar yerlerindeki fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlalleri önlenecek ve hukuka alışılmamış içerikler ile e-ticarette meydana gelen haksız ticari uygulamalar engellenecek.

Pazar siteleri satıcılara daha evvel ödeme yapacak

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar tarafından satıcılara yapılacak ödemelere ait mühletler kısaltılacak.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarınca rastgele bir hizmet verilmeden haksız biçimde satıcılardan fiyat alınmayacak. E-ticaret aracı hizmet sağlayıcıların kendisinin yahut ekonomik bütünlük içinde bulunduğu şahısların markalarını taşıyan malları satışa sunması yahut satışına aracılık etmesi engellenecek.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcı yahut e-ticaret hizmet sağlayıcının olumlu irade beyanını almadan bunların tescilli markalarını kullanarak çevrim içi arama motorlarında pazarlama ve tanıtım faaliyetinde bulunmayacak.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar lisanslandırılacak

Kanun teklifi ile net süreç hacmi 10 milyar lira üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılara yükümlülükler getiriliyor.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar lisanslandırılacak. E-ticaret aracı hizmet sağlayıcıların, elde ettiği dataları kullanarak bünyesindeki satıcılarla haksız rekabet etmesi engellenecek.

Satıcılar, kendilerine ilişkin bilgileri diledikleri vakit başka e-ticaret pazar yerlerine taşıyabilecek. Birden fazla e-ticaret ortamında faaliyet gösterilmesi halinde bu ortamlar ortasında erişim imkanı sunulmayacak.

Net süreç hacmi 30 milyar lira ve süreç sayısı 100 bin adedin üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, pazar yerlerinin piyasadaki rakipleri dışlayıcı formda reklam ve indirim faaliyetlerinde bulunamayacak.

Net süreç hacmi 60 milyar lira ve süreç sayısı 100 bin adedin üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıların, pazar yerlerinde cüzdan gibisi elektronik para kuruluşu olarak gerçekleştirdikleri faaliyetlere sınırlamalar getirilecek.

E-ticaretle uğraşanlar kendi satışlarının dışında kargoculuk yapamayacak

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcıların, pazar yerlerindeki satışlar ile satıcı olarak yaptıkları satışlar ve fiziki satışları hariç, kargoculuk faaliyetleri kısıtlanacak.
Mal yahut hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlaması halinde, birebir ortamda mal yahut hizmet teminine yönelik mukavele yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkan sağlanması engellenecek.